Prospect Theory: ආයෝජකයින්ගේ හැසිරීම තේරුම් ගැනීම

ආයෝජන ලෝකයේ, මිනිස් හැසිරීම් තේරුම් ගැනීම වෙළඳපල ප්‍රවණතා විශ්ලේෂණය කිරීම තරම්ම වැදගත් වේ. අලාභ-අවශෝෂණ න්‍යාය ලෙසද හැඳින්වෙන අනාගත න්‍යාය (the loss-aversion theory), ආයෝජකයින් ලාභ සහ අලාභ වටහා ගන්නා ආකාරය සහ මෙම සංජානනය ඔවුන්ගේ තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලියට බලපාන ආකාරය පිළිබඳව විහිදුවයි.

 

Prospect Theoryයනු කුමක්ද?

1979 දී ඩැනියෙල් කාන්මන් සහ ආමොස් ට්වර්ස්කි විසින් වර්ධනය (developed by Daniel Kahneman and Amos Tversky in 1979)  කරන ලද Prospect Theory, උපයෝගීතාව උපරිම කිරීම මත පදනම්ව පුද්ගලයන් තාර්කික තීරණ ගන්නා බව උපකල්පනය කරන සාම්ප්‍රදායික ආර්ථික න්‍යායට අභියෝග කරයි. ඒ වෙනුවට, Prospect Theoryයෝජනා කරන්නේ පුද්ගලයන් ලාභ අත්කර ගැනීමට වඩා පාඩු වළක්වා ගැනීම ගැන වැඩි සැලකිල්ලක් දක්වන බවයි.

 

Prospect Theory ආයෝජන තීරණ වලට බලපාන්නේ කෙසේද?

ආයෝජනය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, පුද්ගලයන් ලාභ අත්කර ගැනීමට වඩා පාඩු වළක්වා ගැනීමට වැඩි අවදානම් ගැනීමට නැඹුරු වෙති. තීරණ ගැනීමේදී මෙම අසමමිතිය උපප්‍රශස්ත ආයෝජන තේරීම් (suboptimal investment choices) වලට හේතු විය හැක, මන්ද ආයෝජකයින් ලාභ ඉපයීමේ අපේක්ෂාවෙන් ආයෝජන අහිමි කර ගැනීමට ඉඩ ඇත, එයින් අදහස් කරන්නේ වඩා හොඳ අවස්ථා අහිමි වුවද.

 

ආයෝජනයේ Biases ජය ගැනීම

ආයෝජන තීරණ මත අනාගත න්‍යායේ බලපෑම හඳුනා ගැනීම Biases ජය ගැනීමේ පළමු පියවරයි. පුද්ගලයන් ස්වභාවයෙන්ම පාඩු ලැබීමට අකමැති බව තේරුම් ගැනීමෙන්, ආයෝජකයින්ට ඔවුන්ගේ කළඹ කෙරෙහි චිත්තවේගීය තීරණ ගැනීමේ බලපෑම අවම කිරීම සඳහා උපාය මාර්ග සංවර්ධනය කළ හැකිය.

 

ආයෝජන උපාය මාර්ග සඳහා අනාගත න්‍යාය යෙදීම

ආයෝජන උපාය මාර්ග සඳහා අනාගත න්‍යාය යෙදීම සඳහා එක් ක්‍රමයක් නම් පැහැදිලි ඉලක්ක තබා ගැනීම සහ විනයගරුක ආයෝජන සැලැස්මකට ඇලී සිටීමයි. කෙටි කාලීන උච්චාවචනයන්ට වඩා දිගු කාලීන අරමුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමෙන්, ආයෝජකයින්ට අලාභ බියෙන් පෙලඹී ආවේගශීලී තීරණ ගැනීමෙන් වැළකී සිටිය හැකිය.

 

Diversification සහ අවදානම් කළමනාකරණය

විවිධාංගීකරණය යනු අනාගත න්‍යාය සමඟ සමපාත වන තවත් ප්‍රධාන උපාය මාර්ගයකි. විවිධ වත්කම් පන්ති හරහා ආයෝජන ව්‍යාප්ත කිරීමෙන්, ආයෝජකයින්ට ඔවුන්ගේ සමස්ත කළඹට විභව පාඩු වල බලපෑම අඩු කළ හැකිය. ඊට අමතරව, නැවතුම්-අලාභ ඇණවුම් (stop-loss orders) සැකසීම වැනි අවදානම් කළමනාකරණ ශිල්පීය ක්‍රම ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් අවාසි අවදානම සීමා කළ හැකිය.

 

වෘත්තීය මග පෙන්වීමක් සෙවීම

තම තීරණ ගැනීමේදී චිත්තවේගීය පක්ෂග්‍රාහීත්වයන් ජය ගැනීමට අරගල කරන ආයෝජකයින්ට, මූල්‍ය උපදේශකයෙකුගෙන් වෘත්තීය මග පෙන්වීමක් ලබා ගැනීම වටිනා අවබෝධයක් සහ වෛෂයික ඉදිරිදර්ශනයක් ලබා දිය හැකිය. ආයෝජකයින්ට වෙළඳපල අවිනිශ්චිතතාවයන් සැරිසැරීමට සහ ඔවුන්ගේ මූල්‍ය ඉලක්ක මත පදනම්ව දැනුවත් තීරණ ගැනීමට වෘත්තීය උපදේශකයෙකුට උපකාර කළ හැකිය.

 

නිගමනය

අවසානයේ දී, අනාගත න්‍යාය සහ ආයෝජන තීරණ කෙරෙහි එහි බලපෑම අවබෝධ කර ගැනීම ඔවුන්ගේ කළඹ ප්‍රශස්ත කිරීමට උත්සාහ කරන ආයෝජකයින්ට ඉතා වැදගත් වේ. පාඩු වළක්වා ගැනීමේ සහජ මානව ප්‍රවණතාවය හඳුනා ගැනීමෙන්, ආයෝජකයින්ට පක්ෂග්‍රාහීත්වයන් ජය ගැනීමට සහ තාර්කික, විනයගරුක තීරණ ගැනීමට උපාය මාර්ග සකස් කළ හැකිය. ආයෝජන උපාය මාර්ග සඳහා අපේක්ෂා න්‍යායේ මූලධර්ම යෙදීමෙන්, ආයෝජකයින්ට දිගුකාලීන සාර්ථකත්වය සහ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය අත්කර ගත හැකිය.