Social Learning Theory: නිරීක්ෂණය තුළින් මිනිසුන් ඉගෙන ගන්නා ආකාරය අවබෝධ කර ගැනීම

හැඳින්වීම:

මනෝවිද්‍යා ක්ෂේත්‍රය තුළ, Social Learning Theory යනු නිරීක්ෂණය සහ ආකෘති නිර්මාණය තුළින් පුද්ගලයන් නව හැසිරීම් සහ දැනුම ලබා ගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කරන මූලික සංකල්පයකි. මනෝවිද්‍යාඥ ඇල්බට් බන්දුරා (psychologist Albert Bandura) විසින් ප්‍රචලිත කරන ලද මෙම න්‍යාය, මිනිසුන් තමන්ගේම අත්දැකීම් තුළින් පමණක් නොව අන් අය නැරඹීමෙන් ද ඉගෙන ගන්නා බව යෝජනා කරයි.

 

Social Learning Theory යනු කුමක්ද?

සමාජ ඉගෙනුම් න්‍යාය ඉදිරිපත් කරන්නේ පුද්ගලයන් තම සමාජ පරිසරය තුළ අන් අය නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් ඉගෙන ගන්නා බවයි. මෙම ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලියට ප්‍රධාන සංරචක හතරක් ඇතුළත් වේ: අවධානය, රඳවා තබා ගැනීම, ප්‍රජනනය සහ අභිප්‍රේරණය (attention, retention, reproduction, and motivation). අන් අයගේ හැසිරීම් කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමෙන්, මෙම තොරතුරු මතකයේ ගබඩා කිරීමෙන්, මෙම හැසිරීම් ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමෙන් සහ එසේ කිරීමට පෙළඹවීමෙන්, පුද්ගලයන්ට නව කුසලතා සහ දැනුම ලබා ගත හැකිය.

 

Social Learning Theory ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේද?

Social Learning Theory මූලික මූලධර්මවලින් එකක් නම්, පුද්ගලයන්ට තමන්ට විපාක ලැබෙන බව පෙනෙන හැසිරීම් අනුකරණය කිරීමට වැඩි ඉඩක් ඇති බවයි. නිදසුනක් වශයෙන්, දරුවෙකු තම දෙමාපියන් අන් අයට උපකාර කිරීම සඳහා ප්‍රශංසා ලබන බව නිරීක්ෂණය කළහොත්, ඔවුන් සමාන සමාජ හිතකාමී හැසිරීම් වල යෙදීමට වැඩි ඉඩක් ඇත. ඊට පටහැනිව, ඇතැම් ක්‍රියාවන් සඳහා ඍණාත්මක ප්‍රතිවිපාක ඔවුන් දුටුවහොත්, ඔවුන් එම හැසිරීම් අනුකරණය කිරීමට අඩු නැඹුරුවක් දැක්විය හැකිය.

 

සමාජ ඉගෙනුම් න්‍යායේ සංජානනයේ (Cognition) කාර්යභාරය

නිරීක්ෂණයට සහ අනුකරණයට අමතරව, සංජානනය සමාජ ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලියේදී තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. පුද්ගලයන් යනු තොරතුරු නිෂ්ක්‍රීයව ලබා ගන්නා අය නොවේ; ඒ වෙනුවට, ඔවුන් නිරීක්ෂණය කරන හැසිරීම් ක්‍රියාකාරීව සකසා අර්ථ නිරූපණය කරයි. සමාජ ඉගෙනීමේ මෙම සංජානන අංගය පුද්ගලයන්ට නිරීක්ෂණය කරන ලද හැසිරීම් අනුකරණය කරන්නේ කවදාද සහ කෙසේද යන්න පිළිබඳව විනිශ්චයන් කිරීමට ඉඩ සලසයි.

 

Social Learning Theory ප්‍රධාන මූලධර්ම:

ආකෘතිකරණය Modeling : පුද්ගලයන් අන් අය විසින් ආදර්ශයට ගන්නා ලද හැසිරීම් අනුකරණය කිරීමට වැඩි ඉඩක් ඇත, විශේෂයෙන් ආකෘතිය කීර්තිමත් හෝ බලගතු ලෙස සලකනු ලැබුවහොත්.

ශක්තිමත් කිරීම Reinforcement: විපාක ලබන හැසිරීම් නැවත නැවත සිදුවීමට වැඩි ඉඩක් ඇති අතර, දඬුවම් ලබන හැසිරීම් ප්‍රතිනිර්මාණය වීමට ඇති ඉඩකඩ අඩුය.

Vicarious Reinforcement: පුද්ගලයන්ට අන් අය විසින් අත්විඳින ලද ප්‍රතිවිපාක වලින් ඉගෙන ගත හැකිය, ඔවුන් ඒවා සෘජුවම අත්විඳ නොතිබුණත්.

 

අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රය තුළ, සිසුන් නව කුසලතා ඉගෙන ගන්නා ආකාරය සහ වර්ධනය කරන ආකාරය තේරුම් ගැනීමට සමාජ ඉගෙනුම් න්‍යාය බහුලව භාවිතා කර ඇත. ධනාත්මක ආදර්ශ ලබා දීමෙන්, අපේක්ෂිත හැසිරීම් සඳහා ප්‍රශංසා සහ ත්‍යාග පිරිනැමීමෙන් සහ සිසුන් එකිනෙකාගෙන් ඉගෙන ගැනීමට පෙළඹෙන බව හැඟෙන සහය දක්වන ඉගෙනුම් පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමෙන් ගුරුවරුන්ට මෙම න්‍යාය භාවිතා කළ හැකිය.

 

නිගමනය:

සමස්තයක් වශයෙන්, Social Learning Theory මගින් නිරීක්ෂණ සහ ආකෘති නිර්මාණය තුළින් පුද්ගලයන් නව හැසිරීම් සහ කුසලතා අත්කර ගන්නා ආකාරය පිළිබඳ වටිනා අවබෝධයක් ලබා දෙයි. මෙම න්‍යායේ මූලධර්ම අවබෝධ කර ගැනීමෙන්, අධ්‍යාපනඥයින්ට, දෙමාපියන්ට සහ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්ට ඵලදායී ඉගෙනීමට සහ ධනාත්මක හැසිරීම් වෙනස් කිරීමට පහසුකම් සපයන පරිසරයන් නිර්මාණය කළ හැකිය.